Bruine kiekendief

Bij spelende kinderen komt het wel eens voor, verkleedpartijtjes. Eenmaal volwassen houden deze in het algemeen op, tenzij het voor carnaval of een bijzonder feest is. Toch zijn er individuen, met name van de mannelijke sekse, die het hun hele leven blijven doen, al of niet in het openbaar. Daar is zelfs een officiële naam voor, travestie. Dit is echter niet alleen voorbehouden aan de mens. Uit een recentelijk onderzoek bleek, dat een soortgelijk fenomeen ook bij de bruine kiekendief voorkomt.

De bruine kiekendief is een in Nederland algemeen voorkomende roofvogel, voornamelijk in open gebieden. Bij voorkeur vochtige of moerasachtige gebieden met veel riet en weinig bomen. Ze foerageren tot ver in de omtrek van hun nest en zijn op veel plaatsen waar te nemen.

Normaliter zijn vrouwelijke en mannelijke kiekendieven makkelijker uit elkaar te halen. Het vrouwtje is bijna egaal donkerbruin, met crèmekleurige kop en schouders. Het mannetje is lichter van kleur en heeft een blauwgrijze staart en een blauwgrijze band over de vleugels. Beide sekses vliegen gewoonlijk laag, vaak afgewisseld met een iets wankelende zeilvlucht, waarbij de vleugel in een typische V-vorm zijn opgeheven.

Uit een biologisch onderzoek, uitgevoerd in het westen van Frankrijk, is gebleken dat ongeveer 40% van de mannetjes bijna sprekend op vrouwtjes leken. Vanaf het tweede levensjaar ontwikkelde zo’n mannetje een verenkleed en een lichaamsgrootte, die identiek waren aan dat van het vrouwtje. Het enige verschil tussen de sekses was de kleur van de ogen. Bij het mannetje is dat grijs, bij het vrouwtje bruin.

Voor deze afwijking is natuurlijk een verklaring. Het blijkt dat een “normale” mannetje nogal territoriaal gedrag vertoont en regelmatig andere “normale” mannetjes lastig valt. Echter doordat het “verklede” mannetje er uitziet als een vrouwtje, laat het “normale” mannetje deze met rust. Hierdoor heeft het “verklede” mannetje een vreedzamer bestaan en makkelijker toegang tot voedsel en vrouwtjes.

Dit fenomeen beperkt zich niet alleen tot bruine kiekendieven. Het is ook bekend bij kemphanen en sommige insecten en vissen.

Verschenen 27 november 2013