Speenkruid

Na de winter is het altijd weer plezierig als de eerste bloemen de lente laten ontluiken. Naast het sneeuwklokje, de krokus en de narcis behoort het speenkruid tot één van de eerste bloeiende planten in ons land. In tegenstelling tot de genoemde bolgewassen komt deze plant van oorsprong uit onze contreien. Het bijzondere van speenkruid is dat het alleen in het voorjaar groeit en niet in andere jaargetijden.

Het speenkruid is een kleine voorjaarsbloeier die behoort tot de ranonkelfamilie, waartoe ook de boterbloem behoort. De plant komt algemeen voor op vochtige gronden, langs natte bosranden en slootkanten. Het is een overblijvende plant met veel rozetten van hartvormige, donkergroene blaadjes op lange bladstelen die uit ondergrondse, knotsvormige wortelknolletjes groeien. Jonge blaadjes zijn heel rijk aan vitamine C en goed eetbaar, echter tijdens de bloei ontwikkelt de plant in de blaadjes giftige stoffen.

De alleenstaande, glanzend gele bloempjes groeien in het voorjaar op lange stelen, hebben 8 tot 12 kroonbladeren en 3 groene kelkbladeren en veranderen een groen veld met speenkruid in een geel tapijt. Bij slecht weer blijven de bloempjes gesloten, bij zon spreidt elk bloempje zich wijd open.

In ons land is het te koud voor het speenkruid om zaad te vormen en het vermeerdert zich derhalve op een andere manier. Na de bloei vormen zich in de oksels van de onderste blaadjes kleine ronde knolletjes. In mei vergelen de blaadjes van het speenkruid en teren weg. De genoemde okselknolletjes komen vrij, die zich via regenwater of door graafwerk kunnen verspreiden.

Sommige personen beweren dat speenkruid zijn naam ontleend is aan zijn speenvormige wortelknolletjes. Anderen menen dat de naam is afgeleid van de toepassing tegen aambeien, oftewel speen. Vroeger gebruikte men deze plant zowel in- als uitwendig bij aambeien en de plant heeft als bijnaam aambeienkruid. Echter de wortelknolletjes leverde hem ook een aantal opvallende andere bijnamen, zoals vijgwortel, hoaneklootjes en katteklootjes.

Verschenen 16 april 2008