Ei

"In mei leggen alle vogeltjes een ei, behalve de koekoek en de griet, die leggen in de meimaand niet". Een voor dit tijdstip toepasselijk zegswijze, met als verklaring dat in het voorjaar vogels, gedreven door hun instinct, hun eieren gaan leggen. Echter in essentie dekt de zegswijze niet volledig de lading. Zo legt de koekoek wel degelijk eieren, ook in de maand mei, maar doet dat in het nest van een andere vogel. De griet, beter bekend als de grutto, legt ook normaal eieren in deze periode. Daarnaast zijn er veel soorten vogels die al in april, of zelfs eerder, op eieren zitten. Zo heeft de blauwe reiger al in februari eieren en uit eigen ervaring weet ik dat kerkuilen in sommige jaren ook zo vroeg kunnen broeden.

Hoe maakt een vogel een ei? Na het paringsritueel komt in de eierstok van het vrouwtje een rijpe eicel vrij. Vrijwel gelijk vindt de bevruchting plaats, waarna het infundibulum, het trechtervormige, ongeveer tien centimeter lange begin van de eileider, de bevruchte eicel of eidooier opvangt. Hier krijgt het ei twee lagen van het dooiervlies, gevolgd door een dunne laag eiwit en de hagelsnoeren.

Na een half uur schuift het ei door naar het tweede deel van de eileider, het magnum, waar het een brede eiwitmantel krijgt. Deze brede eiwitmantel dient als een schokbreker en voedsel voor het zich ontwikkelende embryo. Dit proces neemt ongeveer 3 uur in beslag. Na het magnum volgt het derde deel van de eileider, het isthmus, waar het ei de binnenste en buitenste membranen krijgt. Dit proces neemt een uur in beslag.

In het laatste deel van de eileider, de uterus, krijgt het ei tot slot de kostbare schaal. De eischaal, die volledig uit calciumcarbonaat bestaat, krijgt in ongeveer vijftien uur zijn definitieve vorm. De eischaal is altijd wit van kleur, maar veel vogelsoorten brengen in de komende vijf uur het pigment (of kleurstoffen) op de eischaal aan. Als laatste krijgt het ei nog een wasachtige afschermlaagje aan de buitenkant. Hierna kan het ei de eileider verlaten om in het nest te belanden.

Verschenen 19 mei 2010