Hoogveen

Voor de grote boodschap ga ik vaak naar Hoogeveen. Ik bedoel niet een bezoek aan een of andere bijzondere WC in die plaats. Qua afstand zou ik dat niet redden en daar komt bij dat ik er thuis zelf twee heb. Het betreft natuurlijk aanschaf van de bijzondere levensmiddelen en goederen die in ons dorp niet verkrijgbaar zijn. Behalve de boodschappen heb ik geen bijzondere binding met deze plaats. Er woont geen familie en het centrum heeft (helaas) niet de allure van een oude binnenstad. De naam Hoogeveen komt hoogstwaarschijnlijk van het woord hoogveen. Dat is de producent waar de wijde omgeving van deze plaats in de rest van Nederland om bekend staat: turf.

Tot in de Middeleeuwen bedekte hoogveen grote delen van ons land. Dat is voor het merendeel door ontwatering, afgraven van turf en ontginningen sterk afgenomen. Maar waarom was er in Drenthe zoveel hoogveen? Dat komt voornamelijk door de Saale-ijstijd, die duurde van 200.000 tot 130.000 jaar geleden. In die periode was het noorden van Nederland bedekt door een dikke gletsjer. Door de gigantisch druk onder deze dikke ijslaag ontstond daar een keileemlaag. Een beetje vergelijkbaar met gewapend beton en ondoordringbaar voor het regenwater. Het gevolg was dat er grote en natte terreinen konden ontstaan, waarin veenmossen welig tierden. Deze planten groeien aan de bovenkant aan en sterven aan de onderkant af. Gedurende vele eeuwen kon uit de afgestorven plantenresten een metersdikke veenlaag ontstaan. Toen in de Middeleeuwen de bevolkingsaanwas toen nam, nam de behoefte aan brandstoffen ook toe. Gedroogde veen in de vorm van turf was een goede alternatief voor hout.

Met name de laatste eeuwen zijn grote hoogveengebieden, niet alleen in Drenthe, afgegraven voor de productie van turf. Dit resulteerde uiteindelijk in een dramatische afname van het hoogveen, alsmede de bijbehorende levensgemeenschappen. Vandaag de dag resteert nog minder dan 1% van het oorspronkelijke gebied. Door specifiek beheer zijn gelukkig bepaalde hoogveengebieden in ere hersteld, zoals het Fochteloërveen en het Bargerveen.

Verschenen 17 februari 2017