Ringmus

Als onderdeel van mijn studie biologie aan de Universiteit van Wageningen heb ik in 1981 een gedragsonderzoek gedaan bij huismussen. Zo’n onderzoek bestaat niet alleen uit het daadwerkelijke kijken naar het gedrag van de betreffende vogels, maar deels ook uit een literatuuronderzoek. Het is immers altijd zinvol te weten wat andere onderzoekers inmiddels gevonden hebben. In de door mij gevonden literatuur kwam niet alleen de huismus aan bod, ook de nauw verwante ringmus kwam figuurlijk voorbijgevlogen. Een vergelijking in het gedrag tussen verwante soorten kan in een gedragsonderzoek een onderdeel zijn.

Zo kwam in meerdere onderzoeken naar voren dat de huismus vaker in het midden van bebouwing broedt en de ringmus vaker aan de randen daarvan. Voor mijn onderzoek heb ik mij echter uitsluitend op huismussen toegelegd. Immers ringmussen ontbraken in het onderzoeksgebied. Toen ik onlangs eens over de Kerklaan naar Kuiper fietste, viel mij ineens op dat van een aantal nestkasten in de rij bomen aan de noordzijde van deze straat er meerdere door ringmussen bezet waren. Die bomenrij staat min of meer aan de rand van ons dorp, terwijl op de huizen tegenover deze bomenrij huismussen te horen waren. Dat beide mussensoorten zich op kleine schaal zo “perfect” volgens de boekjes gedragen, vind ik wel heel bijzonder.

Dit verschil in gedrag is niet het enige waarin de twee soorten afwijken. Zo broedt de ringmus vaker in nestkasten en vertoont de ringmus trekgedrag. Dit laatste is iets dat de huismus nagenoeg nooit vertoont. Hij blijft vrijwel zijn hele leven in hetzelfde gebied. Verder komt de ringmus, relatief gezien, meer voor op het platteland en eet hij meer insecten. Qua uiterlijk lijken ze veel op elkaar, maar er zijn wel verschillen. Bij de ringmus is het verenkleed van het mannetje en vrouwtje identiek. Daarbij beschikken beide geslachten over een bruine kruin (die is grijs bij de huismus) en witte wangen met daarin een zwarte vlek. Dit geeft de indruk van een klein ringetje. Vandaar zijn naam.

Verschenen 21 juni 2017