Aalscholver

Hoe organismen zich over deze aardkloot verspreiden is afhankelijk van veel factoren. De meest logische methoden zijn natuurlijk lopend, vliegend of zwemmend. Maar zelfs aan deze methoden zijn beperkingen verbonden. Immers om als landdier bijvoorbeeld van Europa naar Amerika te gaan kun je de Atlantische Oceaan overzwemmen of -vliegen. Gezien de grote afstand is de tweede optie nog wel enigszins plausibel, maar verre van eenvoudig.

Om als plant een grotere verspreiding te bewerkstelligen is veel lastiger. De drie eerder genoemde opties zijn namelijk niet mogelijk. Hooguit kan heel licht zaad zich met de wind laten meevoeren. Het alternatief is dat je gebruik maakt van andere dieren om voor de verspreiding te zorgen. Het klassieke voorbeeld is dat vogels de bessen van planten opeten en vervolgens de daarmee opgegeten zaden via hun uitwerpselen elders deponeren. Daarnaast hebben sommige planten zaden die zich drijvend kunnen verspreiden, zoals de kokospalm.

Dat er twee verschillende diersoorten nodig zijn voor de verspreiding van één organisme is heel uitzonderlijk. Dat is onlangs vastgesteld door een groep Europese onderzoekers, waaronder ook enkele uit Nederland. De twee diersoorten in dit onderzoek betreffen vissen en aalscholvers. Aalscholvers zijn goede vissers en kunnen per dag met gemak een halve kilo aan vis verorberen. Die vissen eten natuurlijk van alles, waaronder ook de bessen en zaden die in het water zijn gevallen. Als vervolgens een aalscholver een dergelijke vis grijpt, krijgt hij automatisch de zaden uit de maag van die vis mee. Alles wat de aalscholver niet kan verteren, braakt hij uit in de vorm van braakballen, omhuld door een laagje slijmvlies. Tijdens dit onderzoek vonden de onderzoekers in de braakballen uit aalscholverskolonies de zaden van 21 plantensoorten, behorend tot 16 verschillende plantenfamilies. Overigens vonden ze niet alleen plantenzaden, in ongeveer 20% van de braakballen zaten intacte ongewervelde waterdieren, zoals mosdiertjes en zelfs een zoetwaterspons. Valt een braakbal op een gunstige plek, dan kan het zaad of het waterdiertje zich op deze uitzonderlijke manier verspreiden.

Verschenen 22 november 2017