Katwilg

Het klassiek Hollandse landschap ziet er volgens mij als volgt uit: een groene weide met verspreid gele en witte bloempjes. Daarin graast een tiental zwartbonte koeien en in de blauwe lucht danst een paartje kievieten tussen de grijswitte wolken. Op de voorgrond een eikenhouten hek met aan weerskanten een brede sloot, geflankeerd door een rij knotwilgen. Aan de waterkant staat een blauwe reiger te vissen. Op de achtergrond staat tussen enkele hoge bomen een rietgedekte boerderij. Aan de horizon bomen en struiken, waarboven een kerktoren en een korenmolen uitsteken.

Knotwilgen vormen een essentieel onderdeel uit van het Nederlandse landschap. Maar zou de titel van dit Stukje Natuur dan niet “knotwilg” moeten luiden? Nee, want een knotwilg is geen specifieke plantensoort. Naast de katwilg kan dat ook de schietwilg of de kraakwilg zijn. Zelfs soorten als de els, es, populier of de zomereik kunnen zo gesnoeid zijn. Een knotwilg is niets anders dan een boom die op twee meter afgezaagd is en waarna de uitgelopen waterloten, algemeen bekend als wilgentenen, regelmatig gesnoeid worden.

De katwilg is als knotwilg niet zo populair, in de meeste gevallen is het de schietwilg. Echter op de vele grienden die Nederland rijk is, komt hij veel vaker voor. De reden daarvoor is dat de katwilg meestal als een struik uitgroeit. Deze wilgensoort is het beste te herkennen aan zijn bladeren. Die zijn namelijk erg smal en lang. Qua breedte gemiddeld één centimeter en qua lengte minstens 10 centimeter, met een maximum van 25 centimeter. Daarbij is de bladrand vaak naar binnen iets omgerold. De kleur is aan de onderkant grijsgroen, terwijl de bovenkant glanzend donkergroen is. 

De katwilg is een tweehuizige plant, wat wil zeggen dat de ene plant alleen mannelijke katjes heeft en de andere alleen vrouwelijke katjes. De vrouwelijke katjes produceren na bevruchting veel kleine zaden met pluizige draden. Soms komt er zoveel zaadpluis vrij, dat het lijkt of het sneeuwt. Dit verschijnsel is bekend als zomersneeuw.

Verschenen 13 mei 2020