Guichelheil

Op Twitter volg ik allerlei personen omdat ze bekenden van mij zijn of omdat ze regelmatig interessante berichten plaatsen. Die laatste categorie gaat veelal over de natuur, waar uiteraard mijn belangstelling ook ligt. Tevens is het een manier om aan onderwerpen te komen voor deze column, want na 15 jaar heb ik veel van de gebruikelijke onderwerpen wel besproken.

Een van die personen is de boswachter Tim Hogenbosch, die als @BoswachterTim in 2018 tot Twitteraar van het jaar was gekozen. Op dit medium noemt hij zichzelf pluviofiel, dat ik vrij vertaal naar liefhebber van regen. Tijdens de coronacrisis kwam hij met de vraag of er nog guichelheil bestaat. Die periode kenmerkte zich door een langdurige droogte. Deze plant zou je als een soort barometer kunnen beschouwen. Want als overdag zijn bloemen dicht zijn, zou er regen op komst kunnen zijn. Het is dan in ieder geval bewolkt, want uitsluitend bij zonneschijn staan ze open.

Mijn antwoord op zijn vraag heb ik niet gebaseerd op de weersvoorspellende eigenschappen van deze plant. Een andere belangrijke eigenschap is, ondanks dat deze plant als giftig bekend staat, deze vroeger als medicijn in gebruik was. Niet voor een gebroken bot of een verkoudheid, maar om psychoses of hondsdolheid bij de mens te genezen. Het woord “guichel” betekent volgens het bekende dikke woordenboek “gekheid”, terwijl “heil” uiteraard met genezen te maken heeft. Het werkwoord “guichelen” betekent derhalve “gekheid maken” en het woord “goochelen” is daar van afkomstig. Mijn ironische bedoelde antwoord naar Tim was of hij niet last had van gekte of waanzin.

Guichelheil heeft een vrij vochtige grond nodig om goed te groeien, het liefst op kalkrijke bodem. In Drenthe komt hij op slechts enkele plekken voor, zijn verspreiding ligt vooral in Limburg, Zeeland, Zuid-Holland, de duinstreek en langs de grote rivieren. Er bestaan twee ondersoorten, een met rode en een met blauwe bloemen. In feite zijn het bloempjes, gezien de maximale diameter van slechts één centimeter. Beide variëteiten bloeien van mei tot in september.

Verschenen 27 mei 2020