Kuunderse doeven

Het gebeurt regelmatig dat ik op zondagmorgen in bed het radioprogramma Vroege Vogels aan het luisteren ben. Hierin komen de meest uiteenliggende onderwerpen aan bod die met natuur en/of natuurbehoud te maken hebben. Daarnaast kunnen luisteraars een bijdrage leveren via de Fenolijn. Zie je bijvoorbeeld in het voorjaar de eerste zwaluw of hoor je in het najaar kraanvogels overvliegen, dan kun je dat melden op 035 - 6711338. De kans bestaat dat ze jouw ingesproken waarneming uitzenden.

Tijdens de coronaperiode hadden ze in dit programma een regelmatig terugkerend item over vogelnamen in allerlei dialecten. Zelfs lokale dialecten kwamen aan bod. Zo was er op zondag 17 mei een item over het Stellingwerfs. Dit taalgebiedje ligt in Friesland, op de grens van Drenthe en Overijssel. Hoewel het in Friesland ligt, is dit dialect van oorsprong Nedersaksisch. De vogelnamen verschillen meestal met het Fries. In 2012 verscheen zelfs het ‘Stellingwarver Voegelboek’.

Nu heb ik persoonlijk geen connecties met het Stellingwerfs, maar één vogelnaam is mij wel bijgebleven, namelijk Kuunderse doeven. Dat heeft een beetje te maken met waar ik geboren ben, de Noordoostpolder. Aan de rand van deze polder liggen een aantal voormalige vissersdorpen, waarvan Kuinre er eentje was. Beginjaren zeventig moest ik met mijn juniorenteam daar voetballen op een knollenveld met schapenkeutels. 

In de tijd dat mijn geboortegrond nog zee was, mondde bij Kuinre het riviertje de Tjonger uit. In het Stellingwerfs werd dit echter de Kuunder genoemd. Uiteraard vlogen rond de toenmalige Zuiderzee allerlei soorten meeuwen, landinwaarts zag je ze in die periode echter niet zo vaak. Door de verbinding vanuit Stellingwerf middels het eerder genoemde riviertje kwam de bevolking aldaar in aanraking met deze groep vogels. Daar moest een naam voor bedacht worden, wat resulteerde in de naam Kuunderse doeven. Waarom ze meeuwen met duiven associeren is mij tijdens die uitzending niet duidelijk geworden. Echter gezien de huidige aantallen komen volgens mij de kokmeeuw, de stormmeeuw en de zilvermeeuw in aanmerking.

Verschenen 8 juli 2020