Dinosaurus

Vlak bij mijn laatste werkplek in Zwolle ligt het themapark Dinoland, waarin zowel binnen als buiten de nodige dinosauriërs staan. Geen echte natuurlijk. Sinds 2016 kunnen vooral kinderen zich hier uitstekend vermaken, mede gezien de populariteit van deze uitgestorven giganten. Nu las ik op een scheurkalender van 2020 met allerlei broodje-aapverhalen, dat de naam dinosaurus afkomstig zou zijn van de Griekse woorden dinos, wat eten zou betekenen, en aurus, wat enorm zou betekenen.

Als bioloog wist ik dat dit een broodje-aapverhaal was, immers het woord dinosaurus komt van het Griekse woord dienos, wat verschrikkelijk of geweldig betekent, en het Griekse woord saurus, wat hagedis betekent. Met andere woorden, vroeger dacht men dat het gigantische hagedissen waren. Op zich niet vreemd, de nagebouwde dinosauriërs hebben inderdaad wel iets weg van hagedissen.

Dinosauriërs kom je tegenwoordig niet meer in levenden lijve tegen. Het is zo’n 65 miljoen jaar geleden dat de laatste dinosauriërs leefden. Een gigantische klimaatverandering zorgde ervoor dat vooral de grote dieren niet konden overleven. Sommige kleine dieren, waaronder enkele zoogdieren, konden dat nog wel. Deze klimaatverandering is hoogstwaarschijnlijk ontstaan door de inslag van een gigantische meteoriet in de buurt van Mexico. Eentje met een diameter van 180 kilometer, waardoor een kettingreactie aan natuurrampen ontstonden. Zoals hoge tsunami’s, zware aardbevingen en de verduistering van de zon gedurende vele jaren. Het werd kouder op aarde en planten stierven af. Plantenetende dinosauriërs kwamen daardoor niet meer aan hun voedsel. Die stierven als eerste, waarna de vleesetende dinosauriërs vervolgens het loodje legden.

Er bestaan overigens nog wel afstammelingen van de dinosauriërs. Ze vliegen gewoon bij jou in de tuin rond. Onze vogels stammen namelijk af van de dinosauriërs. Een goed voorbeeld daarvan is te vinden in het prachtige Teylers Museum in Haarlem. In hun collectie bevindt zich het fossiel van de Archaeopteryx. Dit beest lijkt op een kleine dinosaurus met veren. Echt vliegen kon hij waarschijnlijk niet, maar hij kon wel in glijvlucht naar beneden zeilen.

Verschenen 9 december 2020