Gewoon knuppeltje

Al meer dan een halve eeuw ben ik vogelaar, daar was ik voor mijn studie biologie al mee begonnen. Nu zou je kunnen denken dat ik mij tijdens mijn studie voornamelijk op vogels zou richten. Echter dat is niet het geval geweest. Mijn hoofdvak was entomologie, de leer der insecten. Daar zijn er immers veel meer van. Tijdens colleges kwamen uiteraard curieuze insecten voorbij, zei het een beperkt aantal. Later, door de komst van internet en social media, waren en zijn er steeds vaker eigenaardige insecten te bewonderen. 

Zo kwam ik onlangs op Twitter een insect tegen die qua naam mijn aandacht wekte. Ik had nog nooit van hem gehoord had en toch komt hij in Nederland algemeen voor. Het betreft het gewoon knuppeltje. Niet alleen heeft dit insect een opvallende naam, zijn uiterlijk en levenswijze zijn eveneens heel bijzonder.

Allereerst heeft het gewoon knuppeltje grote ogen op zijn kop. Die steken zelfs aan beide kanten van het lichaam uit, de poten en vleugels uitgezonderd. Daarnaast zijn de voorste segmenten van zijn achterlijf opvallend dun, terwijl de achterste segmenten een normale afmeting hebben. Hierdoor krijgt zijn gehele achterlijf het uiterlijk van een klein knuppeltje. Vandaar ook zijn naam. Hij heeft rode poten, is ongeveer anderhalve centimeter lang en qua kleurstelling en vorm lijkt hij wel wat op een wesp.

Zijn levenswijze is misschien wel het meest unieke. Als volwassen insect bezoekt hij allerlei bloemen en leeft van nectar. Op zich niets bijzonders. Echter op die bloemen komen ook allerlei bijensoorten (wespen, bijen, hommels) af. Nu komt het opvallende, een vrouwtje achtervolgt zo’n bijensoort en grijpt het slachtoffer van achteren op de rug. Met een speciaal orgaantje onderaan haar achterlijf weet zij vervolgens een eitje in het lichaam van het slachtoffer te leggen. De larve ontwikkelt zich in het achterlijf, uiteraard ten koste van het slachtoffer. Zijn Engelse naam wijst ook op dit bijzondere gedrag, vrij vertaald heet hij de getailleerde bijengrijper.

Verschenen 8 september 2021